BAZA WIEDZY

Przewodnik po audycie energetycznym

CO TO JEST AUDYT ENERGETYCZNY?

AE to szczegółowa i kompleksowa analiza obiektu pod kątem zużycia energii. Ma na celu wskazanie obszarów, w których energia jest wykorzystywana w sposób nieoptymalny oraz zaproponować konkretne rozwiązania przynoszące realne oszczędności. Jest niezbędny w przypadku ubiegania się o dotacje i dofinansowania na modernizację energetyczną a dla dużych przedsiębiorstw stanowi obowiązek ustawowy.

3 5c baza wiedzy 1

JAK PRZYGOTOWAĆ SIĘ DO AUDYTU ENERGETYCZNEGO?

Kluczowym elementem dla audytora jest analiza dokumentacji obiektu, dlatego należy przygotować:

3 5c plany i projekty budowlane

plany i projekty budowlane

3 5c dokumentacje techniczna systemow

dokumentację techniczną systemów

3 5c informacje o zuzyciu i kosztach energii z ostatnich lat

informacje o zużyciu i kosztach energii z ostatnich lat

3 5c protokoly z przegladow

protokoły z przeglądów

3 5c informacje o remontach

informacje o remontach

Ważnym elementem jest współpraca, czyli zapewnienie audytorowi swobodnego dostęp do niezbędnych miejsc, osób i dodatkowych informacji, które mogą mieć znaczenie podczas zbierania danych.

Pamiętaj, że dla audytora równie ważne, co aspekty techniczne są informacje operacyjne, takie jak: godziny otwarcia/pracy obiektu, liczba pracowników, specyfika procesów, sezonowość itp.

3 5c baza wiedzy 2
  • CO ZAWIERA RAPORT Z AUDYTU ENERGETYCZNEGO?

Raport przedstawia kompleksowy obraz bilansu energetycznego obiektu oraz praktyczne rekomendacje dotyczące obszarów wymagających interwencji.

  • JAKIE SĄ TYPOWE OBSZARY OSZCZĘDNOŚCI ENERGII W PRZEMYŚLE?

Jest to zależne od rodzaju oraz skali przedsiębiorstwa. Można jednak wymienić najpopularniejsze obszary, których poprawa może wpłynąć na oszczędność energii:

 - automatyzacja systemów
 - wymiana oświetlenia na energooszczędne
 - odpowiednie systemy wentylacji
 - termomodernizacja
 - zastosowanie paneli fotowoltaicznych
 - wykorzystanie odnawialnych źródeł energii

CASE STUDIES

Zobacz jakie wnioski powstały na bazie audytu w jednym z przedsiębiorstw w branży opakowaniowej.

Na podstawie audytu energetycznego przeprowadzonego pod koniec 2024 roku w jednym z przedsiębiorstw z branży opakowaniowej, zidentyfikowano znaczący potencjał do poprawy efektywności energetycznej. Firma, dążąc do optymalizacji kosztów i redukcji śladu węglowego, poddała analizie kluczowe procesy technologiczne.

1PRZEDMIOT I WNIOSKI Z AUDYTU
Audyt energetyczny skupiał się na analizie zużycia energii elektrycznej przez linię technologiczną wykorzystywaną do produkcji opakowań. Analiza, oparta na danych z faktur za energię elektryczną oraz  katalogów produktów, wykazała, że istniejący park maszynowy był wysoce energochłonny.
2KLUCZOWE WNIOSKI PRZED MODERNIZACJĄ:
  • Całkowita moc zainstalowana (stara linia): 113,2 kW.
  • Roczne zużycie energii końcowej (stara linia): 661 088 kWh, co odpowiada 2379,917 GJ.
  • Efektywność produkcyjna: Szacowane zużycie energii na wyprodukowanie jednego kilograma produktu wynosiło około 3,65 kWh/kg.
  • Emisja CO2: Roczna emisja ekwiwalentu dwutlenku węgla wynosiła 452,845 Mg.
3ZAPROPONOWANE I WDROŻONE DZIAŁANIA

W odpowiedzi na wyniki audytu, przedsiębiorstwo zdecydowało się na kompleksową modernizację. Główne działania obejmowały:

  • Wymianę parku maszynowego: Stare, nieefektywne urządzenia zastąpiono nowoczesną linią technologiczną. Pomimo niższej mocy zainstalowanej wynoszącej 90,8 kW (redukcja o 19,8%), nowa linia charakteryzuje się ponad dziesięciokrotnie wyższą wydajnością, szacowaną na 135 kg/h.
  • Instalację odnawialnych źródeł energii: Wdrożono naziemną instalację fotowoltaiczną (PV) o mocy szczytowej 149,4 kWp.
  • Magazynowanie energii: W celu maksymalizacji autokonsumpcji energii z instalacji PV, zainstalowano magazyn energii o pojemności 10 kWh. Celem było zapewnienie stuprocentowego wykorzystania wyprodukowanej energii na potrzeby własne.
4WYNIKI I OSZCZĘDNOŚCI
Wdrożenie działań naprawczych przyniosło wymierne korzyści zarówno ekonomiczne, jak i ekologiczne.
5KLUCZOWE WYNIKI PO MODENIZACJI:
Oszczędność Energii:
  • Roczna oszczędność energii końcowej wyniosła 283 201 kWh (1019,524 GJ).
  • Oszczędność energii pierwotnej osiągnęła poziom 708 003 kWh rocznie, co stanowi redukcję o 42,84% w stosunku do stanu sprzed modernizacji.
Poprawa Efektywności Energetycznej:
Zużycie energii na kilogram produktu spadło z około 3,65 kWh/kg do 1,06 kWh/kg. Oznacza to ponad 3,5-krotny wzrost efektywności energetycznej procesu produkcyjnego.

Redukcja Emisji CO2:
Roczna emisja dwutlenku węgla została zredukowana o 193,993 Mg, spadając do poziomu 258,853 Mg/rok.

Studium przypadku dowodzi, że kompleksowe podejście do zarządzania energią, łączące modernizację technologiczną z inwestycjami w odnawialne źródła energii, pozwala na osiągnięcie znaczących oszczędności finansowych oraz istotne ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko.

Audyt został wykonany przez Instytut Innowacji i Technologii Politechniki Białostockiej Sp. z o.o.

Instytut Innowacji i Technologii

Wybór odpowiedniego systemu automatyki przemysłowej: PLC, DCS czy SCADA?

Definicja PLC, DCS, SCADA

PLC (Programmable Logic Controller) – Programowalny Sterownik Logiczny

Specjalizowany komputer przemysłowy, zaprojektowany do sterowania pojedynczymi maszynami lub procesami w czasie rzeczywistym

DCS (Distributed Control System) – Rozproszony System Sterowania

Złożony system kontroli, przeznaczony do zarządzania dużymi, ciągłymi procesami przemysłowymi, które wymagają scentralizowanego nadzoru i koordynacji wielu podsystemów. Jest to zintegrowane rozwiązanie sprzętowo-programowe, zazwyczaj od jednego producenta.

SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) – Nadzorujące Sterowanie i Akwizycja Danych

System informatyczny (głównie oprogramowanie) do nadzorowania i sterowania procesami przemysłowymi na dużą skalę, zbierania danych, alarmowania o zdarzeniach i generowania raportów. SCADA nie zawiera bezpośrednich sterowników procesowych, lecz komunikuje się z nimi (często PLC lub RTU – Remote Terminal Unit), aby monitorować i wysyłać polecenia. Budowany indywidualnie według wymagań konkretnego urządzenia, linii produkcyjnej lub zakładu.

PODSTAWOWE CECHY I ZASTOSOWANIA POSZCZEGÓLNYCH SYSTEMÓW

Sterowniki PLC

KLUCZOWE CECHY:
  • Sterowanie dyskretne i sekwencyjne: wykorzystywane do zadań typu włącz/wyłącz, sterowania silnikami, zaworami, lampami oraz realizacji złożonych sekwencji operacji (np. linii montażowych).
  • Modułowość: budowa modułowa pozwala na elastyczne rozszerzanie o dodatkowe elementy wejść/wyjść (cyfrowe, analogowe), komunikacyjne, specjalistyczne
  • Szybkość i niezawodnść: bardzo krótki czas reakcji i przewidywalne zachowanie.
  • Programowanie: programowanie w językach zgodnych z normą IEC 61131-3
  • Trwałość: zaprojektowany do pracy w trudnych warunkach środowiskowych (temperatura, wilgotność, wibracje).
ZASTOSOWANIE:
  • Sterowanie pojedynczymi maszynami: prasy, obrabiarki CNC, roboty przemysłowe, pakowarki.
  • Małe i średnie linie produkcyjne: Linie montażowe, systemy transportu wewnętrznego.
  • Automatyka budynkowa: Sterowanie oświetleniem, windami, bramami.
  • Infrastruktura: Sterowanie sygnalizacją świetlną, pompami w małych przepompowniach.

Systemy sterowania DCS

KLUCZOWE CECHY:
  • Rozproszona architektura: sterowanie rozłożone na wiele jednostek procesowych połączonych siecią komunikacyjną. Każdy kontroler może obsługiwać konkretny segment procesu.
  • Centralne zarządzanie i wizualizacja: spójny interfejs operatora do monitorowania i sterowania całym, złożonym procesem z jednej lub kilku stacji operatorskich.
  • Integracja sterowania i wizualizacji: wspólna baza danych i środowisko inżynierskie dla warstwy sterowania (kontrolery) i warstwy operatorskiej (wizualizacja). Ułatwia to programowanie i modyfikacje.
  • Wysoka dostępność i redundancja: oferuje (zazwyczaj) wbudowaną redundancję na wielu poziomach (kontrolery, sieci, zasilanie, serwery). Cel- zminimalizowanie ryzyka przestojów.
  • Zaawansowane funkcje sterowania: rozbudowane biblioteki bloków funkcyjnych dla regulacji PID, sterowania wsadowego, optymalizacji procesu.
ZASTOSOWANIE:
  • Przemysł procesowy: Rafinerie ropy naftowej, elektrownie, huty, cementownie, przemysł chemiczny, papierniczy, farmaceutyczny, spożywczy (duże zakłady).
  • Procesy ciągłe i wsadowe: Gdzie wymagana jest precyzyjna regulacja i koordynacja wielu zmiennych.

Systemy SCADA

KLUCZOWE CECHY:
  • Architektura hierarchiczna: warstwa nadzorcza (serwery, stacje operatorskie z oprogramowaniem SCADA) i warstwa sterowania (PLC, RTU w terenie).
  • Akwizycja i archiwizacja danych: zbieranie ogromnych ilości danych z urządzeń terenowych, ich przetwarzanie, wizualizacja w czasie rzeczywistym i długoterminowe archiwizowanie.
  • Wizualizacja procesów (HMI): tworzenie intuicyjnych interfejsów graficznych (HMI – Human-Machine Interface) dla operatorów, przedstawiających stan procesu, alarmy i trendy.
  • Zdalne sterowanie i monitorowanie: umożliwienie operatorom zdalnego wysyłania poleceń do sterowników terenowych i monitorowanie ich pracy.
  • System alarmowy i raportowanie: automatyczne generowanie alarmów w przypadku nieprawidłowości i tworzenie raportów dotyczących wydajności, zużycia energii, zdarzeń.
  • Otwartość i elastyczność: możliwość zintegrowania sterowników PLC/RTU różnych producentów (daje to możliwość większej elastyczności w zakresie rozbudowy).
ZASTOSOWANIE:
  • Rozległe systemy infrastrukturalne: sieci wodociągowe i kanalizacyjne, sieci elektroenergetyczne (generacja, przesył, dystrybucja), sieci gazowe, transport (kolej, autostrady).
  • Zarządzanie budynkami (BMS): monitorowanie i sterowanie systemami ogrzewania, wentylacji, klimatyzacji, bezpieczeństwa w dużych kompleksach.
  • Duże zakłady przemysłowe: w których PLC kontrolują pojedyncze maszyny, a SCADA nadzoruje całość procesów i zbiera dane z wielu PLC.

KORZYŚCI Z WDROŻENIA AUTOMATYZACJI W PRZEMYŚLE

Automatyzacja procesów przemysłowych ma na celu zwiększenie wydajności i usprawnienie powtarzalnych zadań, przy ograniczeniu zaangażowania człowieka.

GŁÓWNEE ZALETY AUTOMATYZACJI W PRZEMYŚLE:

3 5c przyspieszenie procesow

PRZYSPIESZENIE PROCESÓW

3 5c poprawa bezpieczenstwa

POPRAWA BEZPIECZEŃSTWA

3 5c eliminowanie błedu ludzkiego

ELIMINOWANIE BŁĘDU LUDZKIEGO

3 5c zwiekszenie wydajnosci

ZWIĘKSZENIE WYDAJNOŚCI

3 5c redukcja kosztow

REDUKCJA KOSZTÓW

3 5c poprawa jakosci produkcji

POPRAWA JAKOŚCI PRODUKCJI

3 5c skrocenie czasu

SKRÓCENIE CZASU (produkcji, dostawy, obsługi ect.)

3 5c obnizenie kosztow operacyjnych

OBNIŻENIE KOSZTÓW OPERACYJNYCH

BMS pozwala na scentralizowane sterowanie i monitorowanie różnych systemów budynku. Z kolei EMS skupia się na optymalizacji zużycia energii, redukcji kosztów operacyjnych i poprawie efektywności energetycznej.

WZROST EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ

OBNIŻENIE KOSZTÓW UTRZYMANIA

POPRAWA KOMFORTU UŻYTKOWNIKÓW

(zarówno pracowników jak i klientów)

ZWIĘKSZENIE BEZPIECZEŃSTWA

ZDALNA DIAGNOSTYKA I MONITOROWANIE

BEZOBSŁUGOWE ZGŁASZANIE USTEREK

ZMNIEJSZENIE KOSZTÓW OPERACYJNYCH

MONITOROWANIE I ANALIZA DANYCH

OPTYMALIZACJA PROCESÓW

POPRAWA NIEZAWODNOŚCI

INTEGRACJA Z ODNAWIALNYMI ŹRÓDŁAMI ENERGII

SPEŁNIENIE WYMOGÓW REGULACYJNYCH

MONITOROWANIE I NALAIZA ZUŻYCIA ENERGII

RAPORT ESG KROK PO KROKU

kolo 1

SPRAWDŹ, CZY DOTYCZY CIĘ OBOWIĄZEK RAPORTOWANIA ESG?

Obowiązkiem raportowania ESG objęte są następujące podmioty: Przedsiębiorstwa, w których liczba zatrudnionych ;pracowników przekracza 250 os., i/lub mają sumę bilansową powyżej 25 mln EUR, i/lub roczne przychody powyżej 50 mln EUR. Spółki giełdowe (takie jak banki i zakłady ubezpieczeń).
kolo 2

ZAPOZNAJ SIĘ Z WYTYCZNYMI

Poznaj unijne i międzynarodowe standardy: European Sustainability Reporting Standards (ESRS) i Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), które określają ramy dla raportowania w zakresie zrównoważonego rozwoju.
kolo 3

OKREŚL ISTOTNE OBSZARY

Raport ESG odnosi się do trzech kluczowych czynników (środowiskowych, społecznych i kryteriów zarządczych), wpływających na ocenę zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności biznesowej przedsiębiorstw. Przykładowe obszary: Środowiskowe: zarządzanie energia, emoisja CO2, gospodarka odpadami, bioróżnorodność. Społeczne: prawa pracownicze i warunki pracy, rozwój talentów, relacje z klientami, zaangażowanie społeczne/lokalne. Ład korporacyjny (kryteria zarządcze): etyka biznesowa, struktura zarządu, wynagrodzenie zarządu, prawa akcjonariuszy zarządzanie ryzykiem.
kolo 4

USTALENIE STRATEGII

Wykonaj analizę, która pozwoli Ci na zdefiniowanie obszarów wymagających poprawy. Zidentyfikuj luki i określ swoje możliwości. Wyznacz konkretne i mierzalne cele a następnie na podstawie zebranych informacji opracuj szczegółowy plan działania. Na tym etapie pomocne mogą sie okazać analizy SMART i SWOT.
kolo 5

ZBIERANIE DANYCH I ANALIZA

Po ustaleniu strategii i celów, kluczowe jest systematyczne zbieranie i analizowanie danych, które potwierdzą postępy w realizacji tych celów oraz umożliwią rzetelne raportowanie.
Building Activate, jako platforma do zarządzania budynkami, znacząco usprawnia proces zbierania i analizy kluczowych danych środowiskowych (np. zużycie energii, emisje CO2), co jest niezbędne do rzetelnego raportowania postępów w realizacji celów ESG.
kolo 6

PRZEDSTAWIENIE RAPORTU

Przedstawienie raportu ESG to zwieńczenie całego procesu. Skup się na strukturze i zawartości, aby raport był nie tylko zgodny ze standardami, ale także czytelny i przekonujący. Pamiętaj o zachowaniu odpowiedniego formatu raportu - XBRL