Koszty energii i rosnąca presja regulacyjna związana z raportowaniem ESG i wymogami jakie stawia dyrektywa EPBD stają się jednym z kluczowych wyzwań strategicznych dla dużych organizacji – od dyrektorów operacyjnych i finansowych, przez zespoły zarządzania energią, po działy ESG i dekarbonizacji.

W 2026 roku dekarbonizacja przestała być jedynie wyborem wizerunkowym, a stała się koniecznością operacyjną. Jednym z najskuteczniejszych narzędzi wspierających ten proces są świadectwa efektywności energetycznej, czyli białe certyfikaty dla firm.

Dowiedz się, jak wykorzystać ten mechanizm, by odzyskać znaczną część nakładów na modernizację, oraz na co zwrócić uwagę, by Twój wniosek został rozpatrzony pozytywnie przez URE.

Co to są białe certyfikaty? Definicja i mechanizm rynkowy

Białe certyfikaty: system zobowiązujący do efektywności energetycznej, to zbywalne prawa majątkowe potwierdzające uzyskanie oszczędności energii finalnej, wydawane przez Prezesa URE. Stanowią one towar giełdowy, który przedsiębiorstwa mogą spieniężyć na Towarowej Giełdzie Energii (TGE), generując dodatkowy przychód dla organizacji.

System ten, znowelizowany ustawami z 2016 i 2021 roku, przeszedł ewolucję od systemu przetargowego do obecnego modelu wnioskowego. Dzięki temu jest znacznie bardziej przewidywalny dla biznesu.

Kogo dotyczą świadectwa efektywności energetycznej?

O świadectwa efektywności energetycznej mogą ubiegać się podmioty realizujące lub planujące inwestycje zmniejszające zużycie, takie jak firmy, przedsiębiorstwa komunalne, spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, szpitale i kliniki a także samorządy, budynki komercyjne, w tym biurowce, centra handlowe, kluby fitness i inne.

Minimalna oszczędność 10 toe – co to oznacza w praktyce?

Aby ubiegać się o świadectwo, planowane przedsięwzięcie musi przynieść oszczędność energii nie mniejszą niż 10 toe (ton oleju ekwiwalentnego) średniorocznie.

• 10 toe w przeliczeniu na energię: to około 116,3 MWh lub 418,68 GJ.
• Agregacja działań: jeśli pojedyncza modernizacja (np. wymiana pompy) nie osiąga tego progu, prawo dopuszcza łączenie wielu działań tego samego rodzaju w jeden wniosek zbiorczy, aby wspólnie przekroczyły wartość 10 toe.

Katalog inwestycji – gdzie szukać oszczędności?

Często oszczędności dla firm można wygenerować tam, gdzie na pierwszy rzut oka ich nie widać:

1. Oświetlenie wewnętrzne i zewnętrzne: LED + inteligentne sterowanie (DALI/ZigBee).
2. HVAC i gospodarka cieplna: kotłownie, pompy ciepła, rekuperacja, chłodnictwo (chillery), free-cooling.
3. Procesy parowe i wodne: Izolacja rurociągów, armatury, zbiorników.
4. Układy napędowe i silniki: Klasy IE4/IE5, falowniki na pompach i wentylatorach.
5. Systemy sprężonego powietrza: nowe sprężarki, nadrzędne systemy sterowania, usuwanie wycieków.
6. Odzysk energii z procesów przemysłowych: Odzysk ciepła odpadowego, odzysk energii ze sprężarek, rekuperacja energii kinetycznej.
7. Termomodernizacja budynków: ściany, dachy, stolarka okienna i bramy przemysłowe.
8. Elektroenergetyka: nowe transformatory, kompensacja mocy biernej.
9. Transport wewnątrzzakładowy i logistyka: energooszczędne suwnice, windy, wózki widłowe i przenośniki.

Jak uzyskać białe certyfikaty dla firm? Procedura 2026

Proces pozyskiwania wsparcia jest rygorystyczny i wymaga zachowania odpowiedniej chronologii:

1. Audyt efektywności energetycznej (Ex-ante): To dokument strategiczny, który musi zostać opracowany PRZED podpisaniem umowy z wykonawcą i rozpoczęciem prac. Audyt określa bazowy poziom zużycia i planowane oszczędności.
2. Złożenie wniosku do URE: Wniosek trafia do Urzędu Regulacji Energetyki wraz z audytem.
3. Realizacja inwestycji: Po złożeniu wniosku (można zacząć prace nawet przed otrzymaniem decyzji, byle wniosek był już w URE).
4. Audyt powykonawczy (Ex-post): Obowiązkowy dla dużych inwestycji (oszczędność > 100 toe), potwierdzający realny efekt ekologiczny.
5. Wydanie świadectwa i sesja na TGE. Po weryfikacji, Prezes URE wydaje świadectwo, które trafia na Twoje konto w Rejestrze Świadectw Pochodzenia.

45 dni na decyzję URE. Zgodnie z przepisami, Prezes URE ma 45 dni na wydanie świadectwa od momentu poprawnego złożenia dokumentacji. W praktyce czas ten może się wydłużyć przy skomplikowanych projektach, dlatego kluczowa jest jakość audytu.

Najczęstsze błędy

Audytorzy URE często wskazują na te same punkty zapalne, które dyskwalifikują wnioski:

• Rozpoczęcie inwestycji przed audytem. To najczęstsza przyczyna odrzucenia wniosku. Podpisanie umowy z wykonawcą przed datą złożenia wniosku do URE uniemożliwia uzyskanie certyfikatu.
• Błędne liczenie energii finalnej. System premiuje oszczędność energii finalnej (tej, za którą płacisz na fakturze), a nie pierwotnej.
• Próba podwójnego finansowania. Białe certyfikaty nie mogą być łączone z premią termomodernizacyjną BGK, jeśli suma wsparcia przekroczyłaby limity pomocy publicznej.
• Brak dokumentacji zdjęciowej i technicznej. Brak dowodów na stan „przed” inwestycją utrudnia pozytywną weryfikację ex-post.

Białe certyfikaty a raportowanie ESG

Dla dyrektorów odpowiedzialnych za zrównoważony rozwój, białe certyfikaty to twardy dowód w raportowaniu ESG.

• Mniejsze zużycie energii elektrycznej to bezpośredni spadek emisji pośrednich.
• Optymalizacja procesów spalania i izolacji ciepłowniczej realnie obniża emisje bezpośrednie Twojego zakładu.

System białych certyfikatów dla firm pozostaje jednym z najbardziej stabilnych sposobów na poprawę rentowności projektów proekologicznych. Kluczem do sukcesu jest rzetelny audyt i ścisłe trzymanie się terminów administracyjnych.

Jeśli Twoja planowana modernizacja kwalifikuje się do wsparcia zachęcamy Cię do zapoznania się z systemem ZUT Smart Care. Rozwiązanie to w unikalny sposób łączy dwa kluczowe obszary: automatyzację operacyjną i precyzyjną analitykę.
Automatyzacja, dzięki zaawansowanym algorytmom predykcyjnym pozawala maksymalizować oszczędności energii w czasie rzeczywistym. Analityka, dostarcza twardych danych pomiarowych niezbędnych do bezbłędnego audytu dla URE. Dzięki temu nie tylko zyskujesz więcej pieniędzy z certyfikatów, ale masz też pewność, że inwestycja szybko się zwróci. W rezultacie Twoja firma potwierdzi swój realny wpływ na ochronę środowiska

Wzór wniosku oraz informacje związane z otrzymaniem białego certyfikatu zamieszczone są na stronie URE.